Daniel Roseberry και Schiaparellι

Ο Daniel Roseberry σχεδιάζει ρούχα που συχνά μοιάζουν να έχουν ξεχάσει ότι προορίζονται για ντουλάπα. Θέλουν χώρο, φως, είσοδο. Ένα μεταλλικό στήθος, ένα τεράστιο χρυσό μάτι, ώμοι που αλλάζουν την ανατομία του σώματος, ένα κεφάλι ζώου που μοιάζει αληθινό χωρίς να είναι, ένα φόρεμα που περισσότερο κατασκευάζει έναν χαρακτήρα παρά ντύνει μια γυναίκα. Στη Schiaparelli η haute couture, στα χέρια του, πλησιάζει επικίνδυνα το θέατρο.
Ο Roseberry γεννήθηκε το 1985 στο Plano του Τέξας. Πατέρας του ήταν ιερέας, μητέρα του καλλιτέχνις και μεγάλωσε σε ένα βαθιά θρησκευόμενο περιβάλλον. Για ένα διάστημα σκέφτηκε ακόμη και να ακολουθήσει τον εκκλησιαστικό δρόμο. Μετά το σχολείο συμμετείχε σε χριστιανικές αποστολές στην Ιορδανία, στο Πακιστάν, στο Ισραήλ και αλλού. Αργότερα πήγε στη Νέα Υόρκη και γράφτηκε στο Fashion Institute of Technology, αλλά εγκατέλειψε τις σπουδές του έπειτα από δύο χρόνια για να εργαστεί στον Thom Browne. Έμεινε εκεί περίπου μία δεκαετία και έφτασε στη θέση του επικεφαλής σχεδιασμού. Το 2019, σχεδόν άγνωστος στο ευρύ κοινό, βρέθηκε επικεφαλής ενός από τα πιο παράξενα ονόματα στην ιστορία της μόδας: του οίκου Schiaparelli.
Και εδώ βρίσκεται το πρώτο ενδιαφέρον παράδοξο. Ο Roseberry δεν ήταν ένας Ευρωπαίος σχεδιαστής μεγαλωμένος μέσα στα αρχεία της παρισινής couture. Ήταν ένας Τεξανός που έπρεπε να αναμετρηθεί με το φάντασμα της Elsa Schiaparelli, της γυναίκας που συνεργάστηκε με τον Salvador Dalí, έβαλε αστακούς πάνω σε φορέματα, μετέτρεψε παπούτσια σε καπέλα και αντιμετώπισε το ένδυμα σαν περιοχή όπου ο σουρεαλισμός μπορούσε να κυκλοφορεί κανονικά στον δρόμο.
Ο Roseberry έκανε κάτι έξυπνο: δεν προσπάθησε να γίνει η νέα Elsa.
Πήρε τη γραμματική της και άρχισε να γράφει άλλο έργο.
Από τη Schiaparelli διατήρησε την ανατομία, το μάτι, τα χείλη, τα χέρια, τις κλειδαρότρυπες, το ζωικό βασίλειο, το trompe-l’œil, την παραμόρφωση. Πρόσθεσε όμως μια σχεδόν αμερικανική εμμονή με το μεγάλο θέαμα: τεράστια χρυσά κοσμήματα, μεταλλικά εκμαγεία του σώματος, κορσέδες-θώρακες, υπερμεγέθεις σιλουέτες, denim δίπλα σε τεχνικές υψηλής ραπτικής. Ο ίδιος ο οίκος περιγράφει ως χαρακτηριστικά της περιόδου του τα μεταλλικά και δερμάτινα ανατομικά μέλη, τα breastplates, το χρυσό hardware και τη χρήση απρόσμενων υλικών.
Εδώ αρχίζει το θέατρο.
Γιατί το θεατρικό στοιχείο στον Roseberry δεν βρίσκεται απλώς στην υπερβολή. Ένα μεγάλο καπέλο δεν είναι από μόνο του θέατρο. Το ουσιαστικό είναι ότι αλλάζει τη σχέση ανάμεσα στο σώμα και σε αυτό που το περιβάλλει. Το σώμα παύει να είναι ουδέτερη κρεμάστρα. Μπορεί να αποκτήσει δεύτερο στήθος, μεταλλικούς κοιλιακούς, υπερφυσικούς ώμους, ουρά, κέρατα, φτερά. Η ανατομία γίνεται σκηνογραφία.

Αυτό που γνωρίζει καλά από το θέατρο είναι ότι το κοστούμι μπορεί να αρχίσει να αφηγείται πριν ανοίξει το στόμα του ο ηθοποιός.

Στη Spring Couture του 2024 ο Roseberry έφτιαξε ένα ολόκληρο υβρίδιο επιστημονικής φαντασίας και western: ένα «ρομποτικό μωρό», θώρακες σαν κελύφη διαστημικής μηχανής, ουρές ζώων, σώματα που έμοιαζαν να έχουν μόλις φτάσει από έναν πλανήτη όπου ο Dalí συναντά το Alien. Δεν ήταν τυχαίο ότι ο ίδιος μιλούσε τότε για το τι σημαίνει ανθρώπινη δημιουργία σε μια εποχή τεχνητής νοημοσύνης.

Στη συλλογή Icarus του 2025 έβαλε στον εαυτό του ένα διαφορετικό στοίχημα. Να αποδείξει ότι η σύγχρονη μόδα δεν χρειάζεται να σημαίνει απλότητα. Είναι μια ενδιαφέρουσα θέση σε μια εποχή όπου το minimal έχει γίνει σχεδόν ασφαλές καταφύγιο. Ο Roseberry προτιμά τον κίνδυνο της υπερβολής. Θέλει ο θεατής να αναρωτηθεί: «Πώς στο καλό φτιάχτηκε αυτό;».

Και το καλοκαίρι του 2026 πήγε ακόμη πιο μακριά. Η τελευταία του couture συλλογή, The Abyss, κινήθηκε μέσα σε έναν σκοτεινό, σχεδόν υποθαλάσσιο κόσμο: λείες επιφάνειες σαν τεχνητό δέρμα, μορφές που έμοιαζαν να έχουν μεταλλαχθεί, μαύρα πλοκάμια, φωτισμένοι θώρακες. Ο άνθρωπος κάπου ανάμεσα σε οργανισμό, γλυπτό και μηχανή. Ο Roseberry μίλησε για φόβο απέναντι στο άγνωστο και για ένα όχι τόσο μακρινό μέλλον όπου άνθρωπος και τεχνητή νοημοσύνη ίσως πάψουν να είναι εντελώς χωριστές κατηγορίες.
Αυτός είναι ίσως ο λόγος που τα έργα του φωτογραφίζονται τόσο καλά αλλά ταυτόχρονα χάνουν κάτι όταν τα βλέπουμε μόνο σε φωτογραφία. Χρειάζονται την κίνηση του σώματος. Την είσοδο. Την απόσταση από τον θεατή. Την αποκάλυψη του αντικειμένου καθώς στρίβει. Με άλλα λόγια, χρειάζονται διάρκεια.
Και χρειάζονται performer.

Η σχέση του με τη Lady Gaga, την Beyoncé και άλλες γυναίκες του θεάματος δεν είναι επομένως απλώς η γνωστή εμπορική σχέση designer-celebrity. Όταν η Lady Gaga εμφανίστηκε στην ορκωμοσία του Joe Biden το 2021, ο Roseberry την έντυσε με ένα αυστηρό σκούρο σακάκι, μια τεράστια κόκκινη φούστα και ένα χρυσό περιστέρι στο στήθος. Από μακριά μπορούσες να «διαβάσεις» τη φιγούρα σε ένα δευτερόλεπτο. Αυτό είναι σχεδόν σχολικό μάθημα σκηνικού κοστουμιού: καθαρή σιλουέτα, ισχυρό χρώμα, ένα υπερμεγέθες σύμβολο.
Ο Roseberry ξέρει επίσης κάτι που αρκετοί σχεδιαστές ξεχνούν: το παράξενο χρειάζεται εξαιρετική τεχνική για να μη γίνει καρναβάλι. Πίσω από τα χρυσά πρόσωπα, τους εξωπραγματικούς θώρακες και τους σουρεαλιστικούς όγκους υπάρχουν πατρόν, κέντημα, draping, μεταλλοτεχνία και ώρες χειρωνακτικής εργασίας από τα ateliers της Place Vendôme. Σε συλλογές του έχει δοκιμάσει να θολώσει ακόμη και τα όρια ανάμεσα σε ένδυμα, κόσμημα, γλυπτό και κολάζ υφασμάτων.

Υπάρχει βέβαια και μια παγίδα. Η Schiaparelli του Roseberry έχει καταλάβει άριστα την εποχή της εικόνας που γίνεται viral. Ένα φόρεμα με ένα τεράστιο κεφάλι λιονταριού μπορεί να κατακτήσει το Instagram πριν προλάβει κανείς να εξετάσει το ίδιο το ρούχο. Ο Roseberry το γνωρίζει. Μάλιστα έχει πει ότι μετά τα χρόνια των εμφανίσεων που «έσπαγαν το internet» θέλησε να επιστρέψει στην τεχνική δυσκολία και στην ίδια την κατασκευή της couture.

Ακριβώς εκεί κρίνεται πλέον η δουλειά του. Όχι στο αν μπορεί να προκαλέσει έκπληξη — αυτό το έχει αποδείξει. Το πιο ενδιαφέρον ερώτημα είναι αν πίσω από την πρώτη κραυγή της εικόνας υπάρχει αρκετό υλικό ώστε να μείνει κάτι όταν σβήσουν τα φλας. Μέχρι στιγμής, συχνά υπάρχει.

Για έναν άνθρωπο του θεάτρου, πάντως, ο Roseberry έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή μας θυμίζει μια σχεδόν ξεχασμένη δυνατότητα του κοστουμιού: να μην υπηρετεί απλώς τον χαρακτήρα, αλλά να τον κατασκευάζει. Να αλλάζει το σώμα τόσο ώστε ο άνθρωπος που βρίσκεται μέσα του να αναγκάζεται να περπατήσει διαφορετικά, να σταθεί διαφορετικά, ίσως ακόμη και να σκεφτεί διαφορετικά.
Κάποτε η Elsa Schiaparelli έβαλε τον σουρεαλισμό μέσα στην ντουλάπα.
Ο Daniel Roseberry φαίνεται να προτιμά να ανοίγει την ντουλάπα και να αφήνει το τέρας να βγει στη σκηνή.