The object- Η μπανιέρα

Jacques-Louis David — La Mort de Marat , 1793

Εδώ αρχίζουν σχεδόν όλα. Η μπανιέρα παύει να είναι αντικείμενο υγιεινής και μετατρέπεται σε νεκρική κλίνη, γραφείο και πολιτικό βωμό μαζί. Ο David αφαιρεί σχεδόν ολόκληρο το πραγματικό δωμάτιο και αφήνει τον Μαρά, το νερό, τα χαρτιά και το ξύλινο κιβώτιο. Ένα καθημερινό αντικείμενο αποκτά ιστορική μνήμη που θα το ακολουθεί για δύο αιώνες. 

Edgar Degas — Le Tub / Η Μπανιέρα, 1886

Μια γυναίκα σκύβει μέσα σε μια ρηχή μπανιέρα. Ο Degas καταργεί την ηρωική ή ιδεализμένη γυμνότητα και κοιτάζει μια καθημερινή, σχεδόν άβολη σωματική πράξη. Το έργο παρουσιάστηκε στην τελευταία έκθεση των Ιμπρεσιονιστών, το 1886, μαζί με μια ολόκληρη σειρά γυναικών που πλένονται, στεγνώνονται και χτενίζονται. Εδώ η μπανιέρα είναι ο χώρος όπου το σώμα παύει να ποζάρει.

Frida Kahlo — What the Water Gave Me, 1938

Ίσως το πιο παράξενο από όλα. Δεν βλέπουμε τη γυναίκα μέσα στην μπανιέρα· βλέπουμε ό,τι βλέπει εκείνη. Τα πόδια της βρίσκονται μπροστά μας και πάνω στο νερό εμφανίζονται εικόνες, πρόσωπα, τόποι και θραύσματα της ζωής της. Η μπανιέρα γίνεται οθόνη μνήμης. Το National Museum of Women in the Arts σημειώνει ακριβώς αυτή τη σχέση του έργου με το πραγματικό μπάνιο της Kahlo

Tennessee Williams — A Streetcar Named Desire, σκηνοθεσία Ivo van Hove, New York Theatre, 1999

 η μπανιέρα υπάρχει στον Williams μέσω της διαρκούς ανάγκης της Blanche να κάνει μπάνιο, αλλά ο Van Hove την παίρνει και τη μετατρέπει σε κυρίαρχο σκηνικό αντικείμενο. Οι χαρακτήρες μιλούσαν γύρω της, έμπαιναν μέσα, συγκρούονταν γύρω της. Το μπάνιο της Blanche, από προσπάθεια εξαγνισμού, γίνεται δημόσια έκθεση της ιδιωτικής της ζωής.

Maxim Gorky — Sons of the Sun, Alexandrinsky Theatre, Αγία Πετρούπολη, 2021, σκηνοθεσία Mikhail Roshchin

Εδώ πρόκειται για καθαρά σκηνοθετική επιλογή. Μέσα σε έναν άδειο, ψυχρό σκηνικό χώρο, η μπανιέρα είναι σχεδόν το μοναδικό αντικείμενο «άνεσης». Οι χαρακτήρες καταφεύγουν σ’ αυτήν, ενώ γύρω τους συνεχίζονται οι μεγάλες συζητήσεις των διανοουμένων για τον άνθρωπο και τον κόσμο. Ένα γελοία μικρό, χλιαρό καταφύγιο απέναντι στις τεράστιες ιδέες τους.

Chris Johnston — Το Λουτρό (The Bath), Τόπος Αλλού, 2006.        Σκηνοθεσία Μίνα Αδαμάκη.
Μια μεγάλη λευκή μπανιέρα γεμάτη νερό καταλαμβάνει το κέντρο της σκηνής. Εκεί συναντιούνται η Σάντρα και ο πρώην σύντροφός της Μάικ μετά τον ξαφνικό θάνατο της μητέρας της. Μέσα στο νερό ξαναπιάνουν μια σχέση που έχει ήδη τελειώσει: απώλεια, επιθυμία, ενοχές, παλιοί λογαριασμοί. Η μπανιέρα δεν εικονογραφεί το έργο· το αναγκάζει να συμβεί μέσα της. Η ελληνική πρώτη παρουσίαση έγινε στον Τόπο Αλλού το 2006, σε σκηνοθεσία Μίνας Αδαμάκη, με τη Μαρία Σολωμού και τον Κρατερό Κατσούλη.