Πού πάει το underground σινεμά

Από το Hamlet team, Αύγουστος 2026 2026

Με αυστηρό και εξαντλητικό ομολογουμένως ψάξιμο ο Hamlet πήγε στο  International Film Festival του Rotterdam 2026, στο Toronto International Film Festival 2025, , και στο  FIDMarseille, δηλαδή σε χώρους όπου εμφανίζεται συχνά το σινεμά πριν φτάσει στην κανονική διανομή. Με υψηλό αίσθημα ευθύνης βρήκε τρεις ταινίες που είναι πιο κοντά σε αυτό που εννοούμε σήμερα πραγματική κινηματογραφική πρωτοπορία   που μπορεί ίσως να μας προϊδεάσουν στο τι μπορεί να γίνει ο κινηματογράφος μετά την κυριαρχία των ψηφιακών εργαλείων και των game engines.

THE MISCONCEIVED — James N. Kienitz Wilkins

ΗΠΑ, 2026 — 89΄. Σκηνοθεσία: James N. Kienitz Wilkins. Σενάριο: James N. Kienitz Wilkins, Robin Schavoir. Παραγωγή: Automatic Moving Co.

Παγκόσμια πρεμιέρα στο International Film Festival Rotterdam 2026, στο τμήμα Harbour. Το εγκυρο Αμερικάνικο περιοδικό κινηματογραφικής τέχνης και κριτικής Film Comment την ξεχώρισε στην ανασκόπησή του για το Rotterdam. Ακολούθησαν εξειδικευμένες προβολές στις ΗΠΑ και περιορισμένη διανομή μέσα στο 2026.
Η ιστορία ακολουθεί τον Tyler, έναν άνθρωπο που κάποτε ήθελε να γίνει κινηματογραφιστής αλλά έχει πλέον εγκαταλείψει ουσιαστικά αυτή τη φιλοδοξία και δουλεύει ως ξυλουργός. Είναι πατέρας και χρειάζεται χρήματα. Ένας παλιός συμφοιτητής του, που αντίθετα έχει πετύχει ως καλλιτέχνης, τον προσλαμβάνει για την ανακαίνιση της εξοχικής κατοικίας του. Η ταινία εξελίσσεται μέσα στον χώρο της εργασίας, ανάμεσα σε μάστορες, καλλιτέχνες και ανθρώπους διαφορετικής κοινωνικής θέσης. Σταδιακά γίνεται μια αρκετά δηλητηριώδης κωμωδία για την καλλιτεχνική αποτυχία, το χρήμα, την τάξη και για το τι απομένει από τα όνειρα μιας γενιάς δημιουργών όταν φτάνει περίπου στα σαράντα.
Γιατί την ξεχωρίσαμε και γιατί πιστεύουμε ότι είναι πρωτοποριακή: Διότι εδώ υπάρχει ένα πραγματικό φορμαλιστικό πείραμα. Η ταινία είχε αρχικά γραφτεί για να γυριστεί κανονικά με ηθοποιούς. Όταν η παραγωγή δεν μπόρεσε να χρηματοδοτηθεί όπως είχε σχεδιαστεί, ο Kienitz Wilkins την ανακατασκεύασε ολόκληρη μέσα στο Unreal Engine, τη μηχανή που χρησιμοποιείται κυρίως για videogames. Χρησιμοποιεί motion capture, καταγραφή προσώπου, ηχογραφημένες ερμηνείες και τεράστιες βιβλιοθήκες έτοιμων ψηφιακών αντικειμένων και εικόνων. Έτσι το παράδοξο της παραγωγής γίνεται μέρος του νοήματος: μια ταινία για τον επισφαλή ανεξάρτητο δημιουργό είναι η ίδια προϊόν της αδυναμίας να γυριστεί με τον παραδοσιακό τρόπο. Το Film Comment τη χρησιμοποίησε μάλιστα ως ένα από τα βασικά παραδείγματα μιας νέας κινηματογραφικής αφήγησης όπου τα όρια μεταξύ κινηματογράφου, videogame, animation και motion capture διαλύονται.

LEVERS — Rhayne Vermette

Καναδάς, 2025 — περίπου 90΄. Σκηνοθεσία και σενάριο: Rhayne Vermette. Παραγωγή: Exovedate Productions.

Παγκόσμια πρεμιέρα στο Toronto International Film Festival 2025, στο Wavelengths, ένα από τα πιο καθαρά πειραματικά προγράμματα μεγάλου διεθνούς φεστιβάλ. Στη συνέχεια παρουσιάστηκε στο New York Film Festival, στο τμήμα Currents, και αργότερα στο Göteborg Film Festival, στο πρόγραμμα Visionaries.
Σε μια μικρή κοινότητα της Manitoba πρόκειται να αποκαλυφθεί ένα δημόσιο γλυπτό. Ξαφνικά ο ήλιος δεν ανατέλλει. Ο κόσμος βυθίζεται για μία ημέρα σε ένα παράξενο σκοτάδι και οι κάτοικοι προσπαθούν να συνεχίσουν τη ζωή τους. Υπάρχει μια δημόσια υπάλληλος που ερευνά, ένας γλύπτης, άνθρωποι που παρακολουθούν τηλεοράσεις, τελετουργίες, μια κοινότητα που μοιάζει να κινείται ανάμεσα στην πραγματικότητα, στον μύθο και σε κάποιο όνειρο που δεν εξηγείται ποτέ πλήρως. Η αφήγηση είναι σπασμένη σε επεισόδια και η αιτιότητα που περιμένουμε από μια συμβατική ταινία σταδιακά εξαφανίζεται.
Η ταινία θεωρήθηκε πρωτοποριακή για πολλούς λόγους. Η Rhayne Vermette γύρισε την ταινία σε 16mm με παλιές, εν μέρει χαλασμένες κάμερες Bolex. Αντί να διορθώσει τα τεχνικά προβλήματα, τα έκανε αισθητική της ταινίας. Grain, ασταθής έκθεση, σκοτάδι, διπλοεκθέσεις και optical effects παράγονται μέσα στην ίδια την κάμερα. Το Film Comment επισήμανε ακριβώς αυτή τη σωματική, σχεδόν υλική ποιότητα της εικόνας: η εικόνα δεν λειτουργεί σαν διαφανές «παράθυρο» προς την ιστορία αλλά σαν αντικείμενο που βλέπεις και αισθάνεσαι. Η Vermette ταυτόχρονα περιορίζει τον διάλογο και εγκαταλείπει τη συνηθισμένη χρονική και αφηγηματική συνέχεια. Είναι ενδιαφέρον ότι η ίδια είναι επιφυλακτική απέναντι στην ταμπέλα «experimental», παρότι οι κριτικοί και τα ίδια τα φεστιβάλ την τοποθέτησαν ακριβώς σε αυτόν τον χώρο.

Το Levers η πρωτοπορία βρίσκεται στην ίδια την εικόνα, στο φως, στο φιλμ και στον τρόπο με τον οποίο ο χρόνος αποσυνδέεται από την ιστορία.

TODO ES CÁRCEL / LETTERS FROM AN INNER EXILE — Eloy Enciso

Ισπανία, 2026 — 109΄. Σκηνοθεσία: Eloy Enciso Cachafeiro. Σενάριο: Eloy Enciso και Beli Martínez. Παραγωγή: Filmika Galaika, Umbracle Cinema.

Πού παίχτηκε: έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στις 8 Ιουλίου 2026 στο FIDMarseille, στην International Competition. Κέρδισε το κορυφαίο βραβείο του FIDMarseille 2026, το Grand Prix της Διεθνούς Διαγωνιστικής Ενότητας. Επειδή η πρεμιέρα έγινε μόλις τον περασμένο μήνα, η διεθνής φεστιβαλική πορεία της ουσιαστικά τώρα αρχίζει.
Πώς κινηματογραφείς ένα ιστορικό έγκλημα όταν ο τόπος έχει φροντίσει να εξαφανίσει τα ίχνη του;
Μια γυναίκα ταξιδεύει στην Ισπανία αναζητώντας ίχνη από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και κράτησης που λειτούργησαν στα πρώτα χρόνια του φρανκισμού. Το πρόβλημα είναι ότι σε πολλά από αυτά τα μέρη δεν υπάρχει πια τίποτε να κινηματογραφήσει. Μια παραλία είναι απλώς μια παραλία, ένα κτίριο έχει άλλη χρήση, το τοπίο δεν «ομολογεί» τι συνέβη εκεί. Παράλληλα ακούμε επιστολές και μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν την καταστολή, ενώ μια οικογενειακή ιστορία εισβάλλει στο παρόν. Έτσι η ταινία κινείται διαρκώς ανάμεσα σε ντοκιμαντέρ, μυθοπλασία και ιστορικό αρχείο.
Γιατί είναι από τις πιο ενδιαφέρουσες πρωτοποριακές ταινίες : διότι ο Enciso αρνείται το πιο προφανές πράγμα που θα έκανε ένα ιστορικό ντοκιμαντέρ — αναπαραστάσεις, αρχειακά πλάνα, talking heads που εξηγούν τι συνέβη. Αντί γι’ αυτό κινηματογραφεί την απουσία των τεκμηρίων. Το σημερινό ήρεμο τοπίο και οι φωνές από το παρελθόν δημιουργούν δύο χρόνους που υπάρχουν ταυτόχρονα στην ίδια εικόνα. Το FIDMarseille περιέγραψε αυτή τη μέθοδο με μια πολύ ακριβή έννοια: «αρνητική μνήμη» — κινηματογραφείς αυτό που δεν είναι πλέον ορατό. Το Cineuropa επίσης επισημαίνει τον υβριδικό τρόπο με τον οποίο ο Enciso συνδυάζει ιστορία, fiction και documentary χωρίς να αφήνει κανένα από τα τρία να κυριαρχήσει.