Τα κλειδιά του σπιτιού δεν είναι κάτω από το χαλάκι

Τα κλειδιά του σπιτιού δεν είναι κάτω από το χαλάκι.
Τα κρατάει η βία

Από το Hamlet-talks team

Υπάρχει η βία που κάνει θόρυβο. Και υπάρχει κι εκείνη που έχει μάθει καλούς τρόπους. Κλείνει την πόρτα πίσω της. Χαμηλώνει τη φωνή όταν περνά κάποιος από το κλιμακοστάσιο. Το πρωί ντύνεται, χαιρετά τον γείτονα, πηγαίνει στη δουλειά. Στο σχολείο κάθεται τρία θρανία πιο πίσω. Στον δρόμο κορνάρει επειδή κάποιος άργησε μισό δευτερόλεπτο στο πράσινο.
Είναι η βία που κατοικεί δίπλα μας. Καμιά φορά και μαζί μας.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) υπολογίζει ότι έως και ένα δισεκατομμύριο παιδιά ηλικίας 2 έως 17 ετών έχουν υποστεί μέσα σε έναν μόνο χρόνο σωματική, σεξουαλική ή συναισθηματική βία ή παραμέληση. Ένα δισεκατομμύριο. Ο αριθμός είναι τόσο μεγάλος ώστε σχεδόν παύει να σημαίνει κάτι. Το μυαλό μας τα καταφέρνει καλύτερα με τους αριθμούς από το ένα ως το δέκα, άντε και λίγο παραπάνω.
Ένα παιδί που ξαφνικά δεν θέλει να πάει σχολείο.
Ένα κορίτσι που σβήνει ένα μήνυμα πριν προλάβει να το δει η μητέρα του.
Μια γυναίκα που λέει στις φίλες της «είναι λίγο νευρικός και οξύθυμος τώρα τελευταία».
Και η γυναίκα αυτή δεν αποτελεί κάποια σπάνια εξαίρεση. Οι νεότερες εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας μιλούν για σχεδόν μία στις τρεις γυναίκες και κορίτσια παγκοσμίως που έχουν υποστεί σωματική ή σεξουαλική βία από σύντροφο ή σεξουαλική βία από άλλο πρόσωπο στη διάρκεια της ζωής τους.
Μία στις τρεις.
Κοίτα γύρω από ένα τραπέζι.
Η ενδοοικογενειακή βία έχει ένα πρόσθετο ταλέντο: συμβαίνει στον χώρο που έχουμε ονομάσει «ασφάλεια». Σπίτι. Ωραία λέξη. Κουζίνα, φωτογραφίες, καναπές, παιδικό δωμάτιο. Και κάπου ανάμεσα στο ψυγείο και στην τηλεόραση μπορεί να υπάρχει, φόβος. Έλεγχος. Ταπείνωση. Απειλή. ΒΙΑ
Και μετά έρχεται το πρωί.
Αυτό είναι ίσως το πιο ανατριχιαστικό χαρακτηριστικό της καθημερινής βίας: μετά έρχεται κανονικά το πρωί.
Τα παιδιά πηγαίνουν σχολείο.
Εκεί έχουμε βρει μια συμπαθητική αγγλική λέξη: bullying.
Η ξένη λέξη βοηθάει κάπως. Ακούγεται σχεδόν σαν κάτι που θα μπορούσε να λυθεί με ένα φυλλάδιο και μια «εβδομάδα ευαισθητοποίησης» εκεί κάπου τον Μάρτιο (6 Μαρτίου, ημέρα κατά του bullying) που τα σχολεία που έχουν ευαισθητοποιημένους εκπαιδευτικούς ζωγραφίζουν αφίσες για τον τοίχο.
Μόνο που πίσω τις λέξεις, τις φυλλάδες, τις αφίσες μπορεί να βρίσκεται ένα παιδί που κάθε πρωί ξέρει ποιος θα το περιμένει στην αυλή. Ποιος θα γελάσει. Ποιος θα τραβήξει φωτογραφία. Ποιος θα τη στείλει στους άλλους. Και ποιοι θα κοιτάξουν.
Γιατί η βία χρειάζεται κοινό.
Το σχολείο είναι μία από τις σκηνές της. Ο δρόμος μια άλλη.
Εκεί η παράσταση είναι πιο σύντομη. Μια θέση πάρκινγκ. Μια προσπέραση. Ένα βλέμμα που θεωρήθηκε προσβολή. Μια ασήμαντη αφορμή αποκτά ξαφνικά διαστάσεις αρχαίας τραγωδίας. Σ΄ αυτή την τραγωδία ο χορός κρατά κινητά.

Και οι νέοι;
Θα ήταν βολικό να πούμε ότι «οι νέοι έγιναν βίαιοι». Κάθε γενιά λατρεύει να ανακαλύπτει ότι η επόμενη καταστρέφει τον πολιτισμό. Είναι ένα από τα πιο ανθεκτικά χόμπι της ανθρωπότητας. Το ερώτημα είναι πού μαθαίνεται η βία.
Στο σπίτι; Στην αυλή; Στην οθόνη; Από εμάς;
Ο ίδιος ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας σημειώνει ότι μεγάλο μέρος της βίας που αντιμετωπίζουν οι νέοι συμβαίνει μεταξύ συνομηλίκων. Ίσως λοιπόν πριν εξετάσουμε με τρόμο «τι έπαθαν τα παιδιά», να κοιτάξουμε λίγο τον κόσμο που τους παραδώσαμε. Έναν κόσμο όπου η προσβολή συχνά βαφτίζεται ειλικρίνεια. Ο έλεγχος ενδιαφέρον. Η ζήλια αγάπη. Η ταπείνωση πλάκα.
Και μετά απορούμε. 
Η βία που κατοικεί δίπλα μας δεν φοράει πάντοτε κουκούλα. Μπορεί να φοράει γραβάτα. Φόρμα γυμναστικής. Σχολική τσάντα. Μπορεί να κρατάει το χέρι μιας γυναίκας λίγο πιο σφιχτά απ’ όσο εκείνη θέλει. 
Το βράδυ ανάβουν τα φώτα στα διαμερίσματα. Από έξω, όλα μοιάζουν ήσυχα. Αυτό είναι το πρόβλημα με τα παράθυρα. Δείχνουν μόνο το φως.

Τα στοιχεία για το ένα δισεκατομμύριο παιδιά είναι πράγματι τα τρέχοντα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ενημερωμένα τον Μάιο του 2026. Ο οργανισμός διευκρινίζει επίσης ότι η βία μπορεί να προέρχεται από γονείς και φροντιστές, συνομηλίκους, συντρόφους ή αγνώστους.