Edinburgh Festival 2026

THE SINGER
Η μουσική δεν χρειάζεται απαραίτητα αυτιά

Σε μια άλλη πλευρά του Εδιμβούργου, μακριά από το μέγεθος των μεγάλων διεθνών παραγωγών, το The Singer έκανε κάτι φαινομενικά πολύ μικρότερο και ίσως πολύ πιο παράξενο.
Ο Joe είναι κωφός καλλιτέχνης. «Τραγουδά» με τα χέρια του, χρησιμοποιεί τη British Sign Language (Βρετανική Νοηματική Γλώσσα – BSL) και βιώνει τη μουσική μέσα από το σώμα, τις δονήσεις και τον ρυθμό. Ο Andy είναι μουσικός που κάποτε πίστευε ότι θα γίνει κάτι περισσότερο και τώρα ψάχνει τρόπο να επιστρέψει. Συναντιούνται. Αρχίζουν να δημιουργούν μαζί. Και, όπως συνήθως συμβαίνει όταν η τέχνη συναντά τη μουσική βιομηχανία, πολύ σύντομα εμφανίζεται το ερώτημα ποιος ακριβώς θα πάρει τον χώρο, την αναγνώριση και το μικρόφωνο.
Το έργο έγραψε και σκηνοθέτησε η Cora Bissett, βασισμένη σε μικρού μήκους ταινία που είχε δημιουργήσει μαζί με τον Jamie Rea. Τον Joe υποδύεται ο ίδιος ο Rea και τον Andy ο Dylan Wood. Η KT Tunstall έγραψε τη μουσική και τα τραγούδια. Η παραγωγή ήταν του Dundee Rep Theatre και της Solar Bear, σε συνεργασία με το Aberdeen Performing Arts, και έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο Traverse Theatre στο πλαίσιο του Fringe.
Αυτό όμως που κάνει το The Singer ουσιαστικά σύγχρονο δεν είναι το θέμα του. Είναι η φόρμα του.
Η BSL, οι υπέρτιτλοι, η ομιλούμενη γλώσσα, η μουσική και οι δονήσεις δεν έχουν προστεθεί εκ των υστέρων για να γίνει η παράσταση «προσβάσιμη». Είναι το υλικό από το οποίο έχει κατασκευαστεί. Ο κωφός θεατής δεν καλείται απλώς να παρακολουθήσει μια θεατρική παράσταση σχεδιασμένη από και για ακούοντες. Η ίδια η παράσταση έχει αλλάξει γλώσσα.
Υπάρχει μια υπέροχη σκηνική ιδέα που περιέγραψε ο Guardian: ο Joe βγάζει τα παπούτσια του για να αισθανθεί καλύτερα τις δονήσεις από το πάτωμα, χρησιμοποιεί ένα SubPac και κάνει τον Andy να ακουμπήσει ολόκληρο το σώμα του πάνω στα ηχεία. «Υπάρχουν κι άλλοι τρόποι να ακούσεις», του λέει. Και ξαφνικά η πρόταση παύει να αφορά μόνο την κώφωση.
Η παράσταση κέρδισε Scotsman Fringe First Award, απέσπασε τέσσερα αστέρια από τον Guardian και σειρά ισχυρών κριτικών, ενώ μετά το Εδιμβούργο συνέχισε περιοδεία στη Σκωτία.
Το πιο ενδιαφέρον όμως είναι αλλού. Εδώ η έννοια της «συμπερίληψης», μια λέξη που έχει ταλαιπωρηθεί σχεδόν μέχρι θανάτου σε αιτήσεις επιχορηγήσεων, εταιρικές παρουσιάσεις και πολιτιστικά δελτία Τύπου, αποκτά πραγματική θεατρική συνέπεια. Δεν ζητάμε από έναν διαφορετικό θεατή να προσαρμοστεί στο θέατρο που ήδη έχουμε. Αλλάζουμε το ίδιο το θέατρο.
Τρεις παραστάσεις, λοιπόν, χωρίς ιδιαίτερη συγγένεια μεταξύ τους. Ένα αμερικανικό έπος του 1991 που επιστρέφει σχεδόν γυμνό στη σκηνή. Ένας Ίψεν του 1882 που μετατρέπεται σε δικαστήριο με ενόρκους από την πλατεία. Και ένα νέο σκωτσέζικο έργο όπου ένας κωφός άνθρωπος μας εξηγεί ότι η μουσική δεν κατοικεί υποχρεωτικά στ’ αυτιά.
Κάπου ανάμεσα στις 4.232 παραγωγές του φετινού Fringe και στους μεγάλους προσκεκλημένους του International Festival, το Εδιμβούργο εξακολουθεί να κάνει αυτό για το οποίο αξίζει να το παρακολουθεί κανείς: δεν μας πληροφορεί ποια θα είναι η επόμενη μόδα στο θέατρο. Μας δείχνει ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν πολλές διαφορετικές εκδοχές του θεάτρου και καμία δεν έχει ακόμη κερδίσει οριστικά.
Ευτυχώς.